શાંત ઝરૂખે વાટ નિરખતી રૂપની રાણી જોઇ હતી મેં એક શહજાદી જોઇ હતી…… એના હાથની મહેંદી હસતી’તી, એની આંખનું કાજળ હસતું’તુ, એક નાનું સરખું ઉપવન જાણે મોસમ જોઇ મલકતું’તુ. એના સ્મિતમાં સો સો ગીત હતાં, એની ચુપકીદી સંગીત હતી, એને પડછાયાની હતી લગન, એને પગરવ સાથે પ્રીત હતી. એણે આંખના આસોપાલવથી, એક સ્વપ્નમહલ શણગાર્યો’તો, જરા નજરને નીચી રાખીને, એણે સમયને રોકી રાખ્યો’તો. એ મોજાં જેમ ઉછળતી’તી, ને પવનની જેમ લહરાતી’તી, કોઇ હસીન સામે આવે તો , બહુ પ્યારભર્યું શરમાતી’તી. તેને યૌવનની આશિષ હતી, એને સર્વ કળાઓ સિધ્ધ હતી, એના પ્રેમમાં ભાગીદાર થવા, ખુદ કુદરત પણ આતૂર હતી…… વર્ષો બાદ ફરીથી આજે એ જ ઝરૂખો જોયો છે. ત્યાં ગીત નથી, સંગીત નથી; ત્યાં પગરવ સાથે પ્રીત નથી. ત્યાં સ્વપ્નાઓના મહેલ નથી, ને ઉર્મિઓના ખેલ નથી. બહુ સૂનું સૂનું લાગે છે, બહુ વસમું વસમું લાગે છે. એ ન્હોતી મારી પ્રેમિકા, કે ન્હોતી મારી દુલ્હન, મેં તો એને માત્ર ઝરૂખે વાટ નીરખતી જોઇ હતી. કોણ હતી એ નામ હતું શું ? એ પણ હું ક્યાં જાણું છું ? એમ છતાંયે દિલને આજે વસમું વસમું લાગે છે, બહુ સૂનું સૂનું લાગે છે…….

છે ઘણાં એવા કે જેઓ યુગને પલટાવી ગયા પણ બહુ ઓછા છે જેઓ પ્રેમમાં ફાવી ગયા. દુર્દશા જેવું હતું કિંતુ સમજ નો’તી મને, દોસ્તો આવ્યા અને આવીને સમજાવી ગયા. હું વીતેલા દિવસો પર એક નજર કરતો હતો, યાદ કંઈ આવ્યું નહીં – પણ આંસુઓ આવી ગયાં. મેં લખેલો દઈ ગયા – પોતે લખેલો લઈ ગયા, છે હજી સંબંધ કે એ પત્ર બદલાવી ગયા. ‘સૈફ’ આ તાજી કબર પર નામ તો મારું જ છે, પણ ઉતાવળમાં આ લોકો કોને દફનાવી ગયા!

મારા અંગથી સુવાસ તારી નીતરી રહી : એ જ સૌરભથી નામ તારું ચીતરી રહી. મારી હથેળીમાં મૂક્યું તો નામ તારું ઊગતા પરોઢિયાનો તારો ; આછા અંધારામાં ઝીણું ઝીણું મરકે ને અંજવાળે આખો જનમારો. એક તારલાને જોતાં આભ વીસરી રહી; મારા અંગથી સુવાસ તારી નીતરી રહી. નામને મેં હોઠથી અળગું કર્યું તો મને થઇને પવન વીંટળાય; મારા એકાંતની કુંજમા આ નામ તારું લગનીની ડાળે લહેરાય. હું તો અહીંયા ઊભી ને ક્યાંય નીસરી રહી મારા અંગથી સુવાસ તારી નીતરી રહી

ધારો કે એક સાંજ આપણે મળ્યાં અને આપણે હળ્યાં પણ આખા આ આયખાનું શું? ખુલ્લી આ આંખ અને કોરી કિતાબ એને ફરીફરી કેમ કરી વાંચશું? માનો કે હોઠ સહેજ મ્હોરી ઉઠ્યાં ને છાતીમાં મેઘધનુષ ફોરી ઉઠ્યાં પણ બળબળતી રેખાનું શું? આકાશે આમ ક્યાંક ઝુકી લીધું ને ફૂલોને ‘કેમ છો?’ પૂછી લીધું પણ મૂંગી આ વેદનાનું શું? માનો કે આપણે ખાધું-પીધું અને માનો કે રાજ! થોડું કીધુંયે રાજ, પણ ઝૂરતા આ ઓરતાનું શું? ધારો કે રાણી! તમે જીતી ગયાં અને ધારો કે વાયરા વીતી ગયા પણ આ માંડેલી વારતાનું શું

તમને ખબર નથી કે અમારા પ્રવાસમાં, થીજી રહ્યું છે મૌન હવે શ્વાસ શ્વાસમાં ! ઝાકળ વિશે મળ્યો છે મને પત્ર એકદા, ઊકલે કદાચ તારા નયનના ઉજાસમાં ! મારા હરેક સ્વપ્નની સૂની કિનાર પર, ડોકાઇ કોણ જાય છે કાળા લિબાસમાં ! પામી ગયો છું અર્થ હવે ઇન્તેઝારનો, જંગલ ઊગી ગયાં છે હવે આસપાસમાં ! ખાલી ક્ષણોના જામથી છલકાય શૂન્યતા, વધઘટ કશી ન થાય સુરાલયની પ્યાસમાં !

અઢી અક્ષરનું ચોમાસું, ને બે અક્ષરના અમે; ખોટ પડી અડધા અક્ષરની, પૂરી કરજો.. તમે! ત્રણ અક્ષરના આકાશે આ બે અક્ષરની વીજ, બે અક્ષરનો મોર છેડતો સાત અક્ષરની ચીજ. ચાર અક્ષરની ઝરમર ઝીલતાં રૂંવાડાં સમસમે, ખોટ પડી અડધા અક્ષરની, પૂરી કરજો.. તમે! ચાર અક્ષરના ધોધમારમાં છ્લબલ આપણાં ફળિયાં; આંખમાં આવ્યાં પાંચ અક્ષરનાં ગળાબૂડ ઝળઝળિયાં! ત્રણ અક્ષરનું કાળજું કહો ને, ઘાવ કેટલા ખમે ? ખોટ પડી અડધા અક્ષરની, પૂરી કરજો.. તમે! પાંચ અક્ષરનો મેઘાડંબર, બે અક્ષરનો મેહ, અઢી અક્ષરના ભાગ્યમાં લખિયો અઢી અક્ષરનો વ્રેહ! અડધા અક્ષરનો તાળો જો મળે, તો સઘળુ ગમે, ખોટ પડી અડધા અક્ષરની, પૂરી કરજો.. તમે!

ભીની ભીની ભીનાશ ચહેરો તારો, તર-બતર કુમાશ ચહેરો તારો. ના કળી ના પોયણી ના ફુલ ના પુષ્પ, ગંધ સુગંધ સુવાસ ચહેરો તારો. થોડો સોનેરી ને જરા રૂપેરી રૂપેરી, સૌમ્ય સૌમ્ય ઉજાસ ચહેરો તારો. રગે રગ વહે રંગોના ઝરણાં, મેઘ-ધનુષી આવાસ ચહેરો તારો. દૃષ્ટિ મારી નંદનવન થઈ જાયે, કાશી છે કે કૈલાશ ચહેરો તારો. પૂરબ પશ્વિમ, ઉત્તર દક્ષિણ, ધરતી આકાશ ચહેરો તારો. પંક્તિ ગીતની થોદા શેર ગઝલના, છંદો-છંદ પ્રાસાનુ પ્રાસ ચહેરો તારો. પ્રતિબિંબ લઈ ઘુમે છે ગલીઓમાં, આયનાની તલાશ ચહેરો તારો. આંખોની તૃષ્ણા એક જનર તારી, ને નજરની પ્યાસ ચહેરો તારો. આવ નજદીક એક વાત કહું ખાનગી, છે ચહેરાઓમાં ખાસ ચહેરો તારો. દૂર દૂર પાસ પાસ ચહેરો તારો, છે મૃગજળ કે ચાસ ચહેરો તારો.

વાતને રસ્તે વળવું નથી, આપણે હવે મળવું નથી… આપણો મારગ એકલવાયો, આપણે આપણો તડકો-છાંયો, ઊગવું નથી, ઢળવું નથી, આપણે હવે મળવું નથી… હોઠથી હવે એક ના હરફ, આંખમાં હવે જામતો બરફ, અમથા અમથા ગળવું નથી, આપણે હવે મળવું નથી…

કાગળમાં તારી યાદના કિસ્સાઓ લખ મને, જો શક્ય હોય તો પ્રેમના ટહુકાઓ લખ મને, તારા વિના અહીં તો ધૂમ્મસ છે બધે, તારી ગલીમાં કેવા છે તડકાઓ લખ મને. અકળાઇ જાઉં એવા અબોલા ના રાખ તું, તારા જ અક્ષરો વડે ઝઘડાઓ લખ મને, તું આવશે નહિ એ હું જાણું છું, તે છતાં, તું આવવાના ખોટા ઇરાદાઓ લખ મને ! કોઇ મને બીજા તો સહારા નહીં મળે અમથા જ તારા હાથે દિલાસા લખ મને ! મારા જીવનનો પંથ હજી તો અજાણ છે કયાં ક્યાં પડયા છે તારાં એ પગલાં લખ મને

પ્રેમ એટલે કે, સાવ ખુલ્લી આંખોથી થતો મળવાનો વાયદો. સ્વપ્નમાં પળાય એવો કાયદો… પ્રેમ એટલે કે, તારા ગાલોના ખાડામાં ડૂબી જતા મારા ચોર્યાશી લાખ વહાણોનો કાફલો ક્યારે નહીં માણી હો, એવી કોઈ મોસમનો કલરવ યાદ આવે, એ પ્રેમ છે. દાઢી કરતા જો લોહી નીકળે ને ત્યાંજ કોઈ પાલવ યાદ આવે, એ પ્રેમ છે. પ્રેમ એટલે કે, સાવ ઘરનો જ એક ઓરડો… ને તોય આખા ઘરથી અલાયદો… કાજળ આંજીને તને જોઉં તો તું લાગે, એક છોકરીને તે શ્યામવર્ણી વાદળ આંજીને જોતાં એવું લાગ્યું કે, મને મૂકી આકાશને તું પરણી પ્રેમમાં તો ઝાકળ આંજીને તને જોવાની હોય અને ફૂલોમાં ભરવાનો હોય છે મુશાયરો… પ્રેમ એટલે કે… સાવ ખુલ્લી આંખોથી થતો મળવાનો વાયદો.